Je opent zolderkist en vindt een doos munten die eruitziet alsof ze 40 jaar in vocht hebben gelegen. Irritant: sommige zijn bruin of groen, andere hebben zwarte aanslag. Je wilt die Koninklijke Nederlandse Munt-memories niet verpesten, maar je wilt ze ook weer mooi zien. Lees dit nu—voor je met een schuurspons begint of die 'klassieke' munt verpest.
Waarom dit vaak misgaat (en wat echt roest is)
Ik merkte dat mensen termen door elkaar halen: roest, aanslag, patina—alles lijkt hetzelfde, maar dat is het niet.
- Rust = ijzeroxide: oranje/bruin, schilferend. Dit komt alleen voor als er staal/ijzer in de munt zit.
- Groene aanslag = verdigris op koper/brons: groen/blauw en vaak zacht.
- Donkere vlekken = oxidatie of vuil; soms simpelweg huidvet en koel vocht.
In Nederland zie je door het vocht in kelders en de zilte lucht bij de kust vaker beschadigde munten. Veel mensen trekken meteen hun tandenborstel, maar verwacht niet dat elk soort aanslag hetzelfde reageert.
Wat je nodig hebt (huis-tuin-en-keuken)
- Zout (keukenzout)
- Witte tandpasta (geen gel, geen sterk schurend whitening)
- Zachte tandenborstel of katoenen doekje
- Witte azijn of citroensap (alleen bij hardnekkige roest)
- Baksoda (om te neutraliseren) en een droge microvezeldoek
Een belangrijke waarschuwing
Test altijd op een onopvallende munt of een munt waarvan je zeker weet dat hij geen verzamelaarswaarde heeft. In mijn praktijk vernietigt te agressief poetsen vaak de patina die verzamelaars waarderen. Als je denkt dat een munt zeldzaam is (oud Nederlandse gulden, proof-uitgave, of aankoop op Catawiki), stop en raadpleeg een munthandelaar.
Stap-voor-stap: zout + tandpasta methode (veilig en snel)
Ik heb deze methode op tientallen alledaagse eurocenten getest—het werkt vaak verrassend goed.
- Stap 1 — Spoel de munt kort af met lauwwarm water om los vuil te verwijderen.
- Stap 2 — Meng een kleine hoeveelheid tandpasta met een snufje zout tot een pasta.
- Stap 3 — Breng een beetje van die pasta aan op de munt en wrijf zacht met een zachte tandenborstel (20–30 seconden per kant).
- Stap 4 — Spoel grondig met water en kijk. Herhaal niet eindeloos—één of twee keer is genoeg.
- Stap 5 — Droog heel goed met een doek en laat aan de lucht verder drogen; eventueel een dun laagje microcrystalline wax of een druppel nagellak aan de rand voor bescherming.
Trouwens: voor oranje/bruine roestplekken (als de kern van de munt van staal is) werkt een korte soak in witte azijn met zout vaak beter. Laat maximaal 10–20 minuten weken, spoel, neutraliseer met baksoda, en poets dan met tandpasta.
Waarom dit werkt (kort en begrijpelijk)
Het lijkt misschien magisch, maar het is simpel: de tandpasta schraapt zacht de aanslag weg met fijne schuurdeeltjes; het zout helpt zuren/elektrolyse licht te versnellen—alsof je een heel zachte boenmachine gebruikt. Denk eraan: het verwijdert laagjes, niet de kern.
Tips die mensen vaak over het hoofd zien
- Gebruik geen schuurspons of staalwol—dat krast en verwijdert plating.
- Geen bleek of andere agressieve chemie; die eet het metaal aan.
- Droog munten altijd meteen om nieuwe oxidatie te voorkomen.
- Bewaar munten in droge, zuurvrije envelopjes of een munthouder als je ze wilt bewaren (Action, HEMA en hobbywinkels verkopen handige albums).
- Als een munt waarde kan hebben: laat hem door een munthandelaar keuren vóór schoonmaken. Catawiki en lokale munthandelaren in Nederland kunnen helpen.
Als het echt erg is: wanneer je naar specialist moet
Als de aanslag hardnekkig is, stukken plating ontbreken, of je vermoedt dat het om een mooie gulden gaat—stop. In mijn praktijk zie ik te vaak dat amateur-schoonmaak de waarde halveert.
Een specialist kan conservatie doen: elektrolytische reiniging, gecontroleerde mechanische reiniging, en opnieuw beschermen zonder de muntwaarde te breken. In Nederland kun je terecht bij munthandelaren of restauratoren in grotere steden zoals Amsterdam of Utrecht.
En nu het leukste: een snelle life-hack voor marktvondsten
Vind je op Koningsdag of in een kringloopwinkel een doos munten? Doe dit:
- Plak de verdachte munten eerst in een doorzichtig zipzakje en breng een label aan.
- Reinig één munt volgens de zout+tandpasta-methode als proef.
- Fotografeer vóór en ná—kopers op Marktplaats en eBay waarderen die beelden enorm.
Het werkt een beetje als een proefrit met een auto: je ziet meteen of de munt ’herstelt’ of dat de schade te diep is.
Kortom: met zout en tandpasta kun je veel gewone munten veilig opfrissen, maar wees voorzichtig met waardevolle exemplaren.
Heb jij een munt gevonden die je niet durft schoon te maken? Of heb je een gouden tip die ik nog niet noemde?
