Afvoer die langzaam wegloopt of een muffe geur is frustrerend, vooral als je in een oudere woning in Amsterdam of Utrecht woont met mogelijke loden leidingen. Populair advies: zout en azijn erin gooien. Dat lijkt makkelijk — maar het kan je leidingwerk en je gezondheid beïnvloeden. Lees dit nu: ik leg uit wanneer het veilig is, wat je beter niet doet en hoe je wél zonder loodgieter aan de slag kunt.
Waarom dat populaire recept soms slecht nieuws is
Ik merkte het zelf: een licht-metaalsmaak nadat ik een zuuroplossing had gebruikt. Bij oud lood verhoogt zuur de oplosbaarheid van lood; dat betekent meer lood in je drinkwater.
- Azijn is azijnzuur — een zwakke zuuroplossing die mineralen en metalen kan oplossen.
- Bij loden leidingen leidt dat tot looddissolutie, en dat wil je niet in je kraanwater.
- Veel mensen zien zwarte of grijze deeltjes na schoonmaak — dat zijn vaak lood- of corrosie-deeltjes.
Wanneer kun je zout & azijn wél veilig gebruiken?
Er is goed nieuws: niet elke afvoer is direct verbonden met oude loden hoofdleidingen. Vaak heb je alleen te maken met een sifon van PVC of met roestvrij staal onder de gootsteen.
- Gebruik zout + azijn op afvoeren als de sifon van kunststof of roestvrij staal is.
- Veilig voor het ontkalken van kranen, rvs roosters en keramische sifons.
- NIET veilig als jouw hoofdwaterleiding of binnenleidingen van lood zijn — dat ontdek je met een test of via je bouwjaar (voor 1960: kans op loodleidingen).
Stap-voor-stap: veilige methode om je afvoer te ontstoppen zonder loodvergiftiging
In mijn praktijk (ja, ik heb dit zelf getest bij een oud appartement) werkt deze aanpak beter én veiliger dan blind zout en azijn erin kieperen.
Benodigdheden
- Emmer, rubberhandschoenen, platte schroevendraaier
- Flessenborstel of oude tandenborstel, pijpenrager of closettrekker (handsnake)
- Zout (keukenzout), witte azijn, zuiveringszout (baksoda) — alleen voor oppervlakkig schoonmaken
- Emmer of plastic bak om sifon af te tappen
De stappen
- Sluit de afvoerplug en zet een emmer onder de sifon.
- Maak de sifon los met de hand (of met een waterpomptang). Laat het water en vuil in de emmer lopen. Dit is vaak al genoeg om de verstopping te verwijderen.
- Maak de sifon schoon met borstel en zout. Strooi zout, voeg een scheut azijn als pasta en schrob. Altijd buiten of in de emmer doen — niet door het hele huissysteem spoelen.
- Spoel de sifon goed af met heet water en monteer terug. Doe daarna een heetwater-spoeling in de gootsteen en test de doorstroming.
- Heb je nog een lichte geur of vet? Gebruik een enzymatische afvoerreiniger (biologisch) uit Gamma of Praxis — veel vriendelijker voor leidingen dan agressieve zuren.
By the way: als je geen zin hebt om de sifon los te halen, werkt een pijpenrager of handsnake ook vaak prima om haar en zeepresten te verwijderen.
Wat als je leidingen echt van lood zijn?
Maar there's a nuance: veel huizen in Nederland bouwjaar voor 1960 hebben (deels) loden binnenleidingen. Ik zou niet experimenteren met zuren als dat zo is.
- Laat je water testen: koop een testkit bij Bol.com of vraag je gemeente/waterbedrijf om advies.
- Overweeg vervanging: veel gemeenten hebben programma's of subsidies voor het vervangen van loden leidingen — check je lokale gemeente of waterbedrijf.
- Tot vervanging: gebruik gefilterd drinkwater (kruikfilter of waterkan met actief-koolfilter) en spoel leidingen na stilstand (1–2 minuten) voor gebruik.
Snelle hacks die ik in de praktijk vaak gebruik
- Gebruik zout + azijn alleen als schuurpasta voor zichtbare onderdelen — niet om door het systeem te spoelen.
- Vang alle spoelvloeistof op en neutraliseer met baksoda voordat je het in de tuin of wc gooit.
- Koop een eenvoudige pijpenrager (1–2 meter) — goedkoper dan een loodgieter en vaak sneller.
- Als het stinkt: zet de sifon onder de kraan, draai open en vul met heet water; geurtjes verdwijnen vaak door warmte en stroming.
Ik heb honderden huizen gezien waar een simpele sifon-reiniging wonderen doet; soms geloof je niet hoeveel vuil daar zit. Maar ik heb ook woningen gezien waar één fout met azijn leidde tot een grote watercontrole — dat wil je vermijden.
Door de manier waarop Nederlandse huizen zijn gebouwd (veel oudere panden in stadscentra) is het slim om niet zomaar alles door je leidingen te spoelen. Veiligheid gaat voor snelle oplossingen.
Wil je dat ik een stap-voor-stap fotohandleiding maak met tools uit de Praxis of Gamma, of wil je jouw ervaring delen met zout & azijn? Laat hieronder weten wat er in jouw afvoer kwam en wat er werkte — zo help je andere lezers.
