Tocht, verf die na een maand bladdert of een raam dat niet netjes sluit — dat zijn de onverwachte facturen waar je niet op zit te wachten. Ik merkte dat timmerlieden altijd eerst één simpele handeling doen: ze zetten een potlood tegen het kozijn. Lees dit nu, want die kleine test voorkomt later échte kosten in euros en hoofdpijn, zeker in het wisselvallige Nederlandse weer.
Waarom je dit bij ieder kozijn ziet gebeuren
In mijn praktijk zie ik dat veel mensen dit moment overslaan — en daarna bubbelt de verf of trekt het raam krom. Het potlood is geen ritueel, het is een snelle visuele en tactiele controle die veel problemen aanbakt nog voordat de zaag in het hout gaat.
Wat het potlood precies toont
- Of het kozijn recht en vlak staat (puntdruk laat hoge plekken zien).
- Waar de sponning te krap of te ruim is — cruciaal voor tocht en sluiting.
- Waar het hout uitzet of krimpt door vocht (handig bij het Nederlandse regenklimaat).
- Waar de scharnieren of sluiting precies moeten komen.
De emotionele kant: klein testje, grote geruststelling
Ik voel vaak opluchting wanneer ik die markering zie: het betekent dat de timmerman oplettend is. Maar ik heb ook klanten gezien die de test negeerden en later met een lekkend kozijn stonden — frustratie en kosten tot wel honderden euro's bij lekkage of herstel.
Hoe het werkt — simpel maar doeltreffend
- Een potlood laat een smalle, verwijderbare streep achter — perfect als tijdelijke referentie.
- Potlood is zacht genoeg om geen permanente schade te maken, maar genoeg om een contactpunt te tonen.
- In Nederland, waar hout uitzet bij vocht, zie je met zo’n markering snel of het probleem seizoensgebonden is.
Praktische hack: zelf de potlood-proef doen (stap-voor-stap)
Je hoeft geen timmerman te zijn. Doe deze test voordat je schilder, vervangt of bestelt — het kost je een minuut en kan honderden euro's besparen.
- Pak een gewoon HB-potlood (verkrijgbaar bij Gamma, Karwei of Praxis).
- Zet het potlood horizontaal of verticaal tussen raam en kozijn — test onder, midden en boven.
- Sluit het raam heel zachtjes; kijk waar de punt wordt ingedrukt of vlekken achterlaat.
- Markeer die plekken met een kleine potloodstreep en maak een foto met je telefoon (bewaar bewijs voor de vakman of leverancier).
- Gebruik dun karton of plastic shims uit de bouwmarkt om te testen of het probleem met vulmateriaal oplosbaar is.
- Test opnieuw bij droog weer — in Nederland kan vocht het beeld vertekenen; controleer op een droge dag of na een paar dagen.
Extra tips die timmerlieden je zelden vertellen
- Als de potloodstreep op meerdere plekken verdwijnt: het kozijn is niet vlak — vraag een nivellering.
- Is het probleem seizoensgebonden (alleen na veel regen)? Dan is ventilerend hout of betere kit nodig.
- Neem je foto mee naar Gamma of Karwei; vaak hebben ze kant-en-klare strips en shims voor €2–€10 die het probleem oplossen.
- Voor aluminium of kunststof kozijnen werkt de test ook — alleen de oplossing verandert (soms isolatiestrip, soms schroeven)
Potlood is je eerste, goedkope meettool — geen hightech, wél effectief. En het beste: je kunt het zelf doen voordat er een rekening komt.
Wanneer moet je direct een vakman bellen?
Als de potloodtest aantoont dat het kozijn op meerdere plekken klem zit of als er water naar binnen sijpelt, bel dan een timmerman. Kleine vulling los je op met strips; grote vervorming vraagt professionele aanpassing.
Een Nederlandse nuance
In Nederland spelen jaarlijkse vochtwisselingen een grote rol. Hout kan in de herfst opzwellen door regen en in de zomer krimpen. Daarom adviseer ik altijd: test in droog weer en bespreek seizoensgedrag met je timmerman. Kleine investering bij een bouwmarkt zoals Praxis betaalt zich terug in comfort en lagere energiekosten.
En nu het meest interessante deel: veel mensen gebruiken een potlood puur als markering, maar je kunt hetzelfde trucje toepassen met een stukje papier als "voelmaat" om tocht op te sporen — een ouderwetse, betrouwbare methode.
Heb je deze potloodtest al eens gedaan? Of ken je een andere slimme timmertruc die altijd werkt? Deel je ervaring hieronder — ik ben benieuwd welke huisklus jou het meest heeft verrast.
