Je geeft water en een week later hangt je monstera erbij alsof je hem vergeten bent. Frustrerend — en zonde van tijd en euro's. Ik merkte dat één goedkoop potlood vaak het verschil maakt tussen een gezonde plant en wortelrot. Lees dit nu: het kost bijna niets en voorkomt dure fouten.
Waarom dit trucje zo populair is
Veel mensen denken dat je plant 'nodig water heeft' op gevoel. In mijn praktijk blijkt dat gevoel vaker fout dan goed is. Een potlood geeft een objectieve check in seconden.
- Directe feedback: je voelt of de grond nat of droog is zonder je vingers vies te maken.
- Voorkomt overbewatering — de grootste doodsoorzaak van kamerplanten in Nederland, vooral tijdens droge winters met centrale verwarming.
- Betaalbaar: een potlood kost minder dan €0,50 bij HEMA of je vindt ze vaak gratis bij kinderen thuis.
- Eenvoudig: geen batterijen, geen apps, geen extra tools.
Wat een potlood precies doet (en wat niet)
Een potlood is in feite een mini-instrument waarmee je de vochtigheid op wortelniveau meet. Stop het tot 5–10 cm diep en haal het eruit.
- Als er aarde aan blijft plakken: dat gedeelte is vochtig.
- Komt het er schoon uit en is de punt droog: tijd om water te geven.
- Maar let op — het zegt niets over zuurgraad of voedingsstoffen. Voor dat soort details heb je een meter of test nodig.
Een simpele vergelijking
Zie het als een röntgenfoto van de bovenste laag aarde: geen luxe toestel, maar genoeg om beslissingen te maken. Het werkt zoals een teststrookje in het donker — duidelijk en direct.
Praktische stap-voor-stap: zo gebruik je een potlood als vochtmeter
Ik gebruik dit dagelijks op het balkon en in mijn vensterbankkwekerijen. Volg deze stappen en je voorkomt volgende keer wortelrot of uitdroging.
- Stap 1: Kies een onbehandeld houten potlood of een bamboe-prikker (te koop bij Action of Intratuin).
- Stap 2: Steek het potlood recht naar beneden tot ongeveer 5–10 cm, of tot het gebied waar de wortels zitten.
- Stap 3: Haal het potlood eruit en kijk of er aarde aan blijft plakken.
- Stap 4: Trek conclusies: nat = wacht met wateren; droog = geef langzaam water totdat het uit de drainagegaten loopt.
- Stap 5: Herhaal op verschillende plekken in grotere potten — vocht kan ongelijk verdeeld zijn.
By the way, als je vaak op vakantie bent: markeer met een potlood hoeveel water je normaal geeft, dan weten huisgenoten wat ze moeten doen.
Andere slimme toepassingen (waar tuiniers ook gebruik van maken)
Een potlood is meer dan een vochtmeter. In de Nederlandse stadstuin—op kleine balkons en vensterbanken—bruik je het op meerdere manieren.
- Als tijdelijke steun voor jonge scheuten (niet te strak vastmaken).
- Om luchtgaten te prikken in compacte potgrond vóór het water geven — voorkomt plasvorming.
- Als plantlabel: schrijf de naam op het potlood met fineliner en steek het schuin in de pot.
- Voor het luchtig houden van de toplaag: prik meerdere keren en voorkom korstvorming.
Gebruik geen gelakte of chemisch behandelde potloden. In Nederland hebben we genoeg ongeverfde opties bij HEMA, Xenos of in biologische winkels.
Waar je op moet letten — waarschuwingen
Het is simpel, maar er zijn valkuilen. Ik heb een paar planten verloren door slordigheid, dus wees even kritisch.
- Niet overal even betrouwbaar: in potmix met veel perliet kleeft er soms minder aarde aan het potlood.
- Stop niet te dicht bij de rand; je wilt de wortels controleren, niet alleen de toplaag.
- Gebruik geen potlood voor levend hout of wortels — prik alleen in de aarde.
Een korte checklist voordat je water geeft
- Potloodtest: droog of nat?
- Seizoen: cv-lucht in december maakt planten sneller droog.
- Potgrootte: grotere potten houden langer vocht vast.
- Drainage: water moet uit de gaten kunnen lopen (even checken bij Intratuin voor goede potten).
Een klein, verrassend trucje
Als je een potlood afknipt op 3–4 cm en met de stukjes in de pot steekt, werken ze als mini-verluchters die langzaam hout afgeven en de bodemstructuur verbeteren. Niet magisch, maar wel effectief bij zware potgrond.
But there's a nuance: gebruik dit niet bij zaden of zeer jonge wortels — dan kunnen de scherpe houtstukken juist schade doen.
Ik merkte dat buren in Amsterdam en Rotterdam vaak dezelfde fout maken: te vaak en te veel water tijdens regenachtige weken. Met een potlood check je dat in seconden — geen gok meer.
Laatste tip voor Nederlandse plantenliefhebbers
Koop een doosje houten potloden bij HEMA of een pak bamboe-prikkers bij de supermarkt. Leg er een in elke groep potten op je vensterbank. Het is goedkoop, praktisch en je planten danken je het bij de volgende koude nacht.
Welke plant heb jij het moeilijkst gekregen? Deel jouw ervaring — ik ben benieuwd welke truc bij jou werkt.
