Je kind graait zich aan de hete barbecue of je pakt per ongeluk een pan – en iemand roept: "smeer er boter op!" Dat klinkt logisch; vet koelt en verzacht. Maar stop even: dit is precies het moment waarop verkeerde hulp flink kan tegenzitten.

Ik merkte tijdens zomerbarbecues in mijn buurt hoe vaak dit gebeurt. Gebruik nooit boter op een brandwond, en ik leg hieronder uit waarom — én wat je direct moet doen, stap voor stap.

Waarom boter faalt

Veel mensen gebruiken boter omdat het vertrouwd en binnen handbereik is. In mijn praktijk als journalist die EHBO-verhalen volgt, zag ik dat dat vertrouwen gevaarlijk is.

  • Vet houdt warmte vast: boter werkt als een deken die de hitte juist vasthoudt en de huid verder laat garen.
  • Risico op infectie: boter uit de koelkast of pot bevat bacteriën; op beschadigde huid neemt infectierisico toe.
  • Behinderde beoordeling: een vette laag maakt het moeilijk voor hulpverleners om de ernst van de wond te zien.

Een simpele metafoor

Stel je voor: je giet olie op hete grillplaat en probeert hem af te koelen met een doek. Het maakt alles heet en rommelig. Zo werkt boter op verbrande huid ook — het lijkt geruststellend, maar het doet meer kwaad dan goed.

Boter op brandwonden? Dit huishoudmiddel dat je nooit dacht te gebruiken - image 1

Wat wél werkt — de 'Koel en bedek' hack

Veel mensen overzien deze simpele eerste hulp. Koel minstens 10 minuten met lauw, stromend water is vaak alles wat een oppervlakkige brandwond nodig heeft.

  • Houd de wond onder lauw, stromend water: 10–20 minuten. Geen ijs (dat schaadt huidweefsel).
  • Verwijder voorzichtig ringen, horloges of strakke kleding rond de wond — zwelling komt snel.
  • Dep droog met schone doek. Niet wrijven.
  • Bedek met steriel, niet-plakkend kompres of — als je niets anders hebt — huishoudfolie (cling film) losjes totdat je medische hulp krijgt.
  • Gebruik bij pijn een pijnstiller zoals paracetamol volgens bijsluiter en bel je huisarts of huisartsenpost als je twijfelt.

Waarom huishoudfolie?

Cling film is een onverwachte held: het houdt vuil en kleding weg en geeft ambulancepersoneel direct zicht op de wond. Het is geen behandeling, wél een praktische tussenoplossing totdat je naar de apotheek of huisarts gaat.

Praktische, stap-voor-stap instructie (voor thuis)

  • Stap 1: Zet de kraan aan en koel de plek met lauw water 10–20 min.
  • Stap 2: Verwijder sieraden en losse kleding rond de plek.
  • Stap 3: Dep zacht droog, niet in de wond prikken of blaren doorprikken.
  • Stap 4: Bedek met steriel kompres of losjes met huishoudfolie.
  • Stap 5: Vraag advies bij de huisarts of huisartsenpost bij twijfel, bij brandwonden op gezicht, handen, voeten, slijmvliezen of bij kinderen.

Wanneer moet je direct professionele hulp zoeken?

By the way, sommige brandwonden zijn geen 'thuisklus'. Bel 112 of ga naar de huisartsenpost als een van de volgende geldt:

  • Brandwond groter dan de palm van de hand (van de patiënt).
  • Diepe verbranding, wit of verkoold weefsel, of volledige gevoelloosheid.
  • Brandwond in gezicht, handen, voeten, genitaliën of over gewrichten.
  • Brandwond veroorzaakt door chemische stoffen of elektriciteit.
  • Ernstige pijn of tekenen van infectie (toenemende zwelling, pus, koorts).

Snelle huishoudtips uit Nederlandse winkels

In Nederland zie ik vaak mensen rennen naar de dichtstbijzijnde drogist. Dat kan prima, maar kies verstandig.

Boter op brandwonden? Dit huishoudmiddel dat je nooit dacht te gebruiken - image 2

  • Ga naar Kruidvat, Etos of de apotheek voor steriele kompressen en niet-plakkende wondgazen.
  • Koop geen vetproducten of huismiddeltjes zoals boter. Ze horen niet thuis op verbrande huid.
  • Een neutrale, gecertificeerde aloë vera-gel uit de apotheek kan verlichting bieden ná het koelen, maar gebruik die alleen op intacte huid en lees de instructies.
  • Volg EHBO-adviezen van het Nederlandse Rode Kruis of je huisarts voor lokale informatie.

Wat ik écht heb geleerd tijdens barbecues en reportages

Ik zag gezinnen die eerst koelden en daarna rustig naar de apotheek liepen — dat werkt. Ik zag ook mensen die boter smeerden en later met infecties terugkwamen. Het verschil was schokkend: eenvoudige, juiste eerste hulp voorkomt veel leed.

En nog een tip: hou een klein EHBO-kitje klaar in de keuken of tuin; het past in een keukenkast en bespaart paniek op zomerse avonden.

Kort samengevat: koel minimaal 10 minuten, bedek steriel, en gebruik geen boter.

Afsluiting

Je bent geen dokter, maar met deze simpele stappen kun je veel erger voorkomen. Heb je ooit geprobeerd om een brandwond met een huismiddel te behandelen? Vertel hieronder wat je gebruikte en wat er gebeurde — jouw ervaring kan iemand anders echt helpen.